Wstęp

Ocena wpływu różnych schematów chemioterapii stosowanej w leczeniu nowotworów płuca, piersi i jelita grubego na morfologię nabłonka i komórek kubkowych spojówki.

Materiał i metody

Do badania zakwalifikowano 36 chorych (72 oczu), których w zależności od typu nowotworu leczono wg różnych schematów chemioterapii. Chorych podzielono na 3 grupy: I – chorzy z rozpoznanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca leczeni wg schematu PE (cisplatyna, etopozyd), II – chore na raka piersi leczone wg schematu FAC (fluorouracyl, doksorubicyna, cyklofosfamid), III – chorzy z rozpoznanym rakiem jelita grubego leczeni wg schematu FU/LV (fluorouracyl z leukoworyną). Materiał ze spojówki pobierano metodą cytologii złuszczeniowej i barwiono metodą PAS oraz hematoksyliną. Zmiany stanu nabłonka i komórek kubkowych spojówki oceniano wg klasyfikacji Nelsona. Badania okulistyczne wykonywano przed chemioterapią oraz po kolejnych cyklach leczenia: 2., 4., 6.

Wyniki

U chorych ze wszystkich badanych grup wykazano istotne pogorszenie stanu nabłonka i komórek kubkowych na każdym etapie badania (p<0,001), zmiany nasilały się w czasie trwania chemioterapii. Badanie wykonane przed chemioterapią wykazało, że u wszystkich chorych stan nabłonka oraz komórek kubkowych spojówki był prawidłowy (stopień 0 lub 1 wg klasyfikacji Nelsona). Na kolejnych etapach badania stan nabłonka stopniowo ulegał niekorzystnym zmianom morfologicznym. Obserwowano metaplazję nabłonka gruczołowego w kierunku nabłonka płaskiego rogowaciejącego. W późniejszych cyklach leczenia u wszystkich chorych, niezależnie od przyjętego schematu lekowego, morfologia nabłonka i komórek kubkowych spojówki była nieprawidłowa (stopnie 2. i 3. wg Nelsona).

Wnioski

Chemioterapia stosowana w leczeniu nowotworów płuca, piersi i jelita grubego indukuje w nabłonku spojówki powstanie zmian o charakterze metaplazji płaskonabłonkowej oraz zanik komórek kubkowych. Nieprawidłowości powierzchni oka nasilają się wraz z czasem trwania leczenia i nie zależą od rodzaju stosowanej chemioterapii: PE, FAC, FU/LV.