Wstęp

Skurcz naczyń krwionośnych, zaopatrujących głowę nerwu wzrokowego, uważany jest za jeden z możliwych patomechanizmów niedokrwiennych neuropatii jaskrowej. Cel: celem pracy jest próba oceny roli dwóch silnie i długo działających mediatorów naczynioskurczowych – endoteliny-1 (ET-1) i neuropeptydu Y (NPY) – w patogenezie jaskry poprzez: 1) określenie stężeń tych peptydów we krwi u chorych na jaskrę pierwotną otwartego kąta (JPOK) z ciśnieniem śródgałkowym – zarówno wysokim (JWC), jak i normalnym (JNC) – w warunkach podstawowych i po obwodowej ekspozycji na działanie zimna (test ochłodzenia), 2) ocenę, czy ewentualne zmiany w stężeniu peptydów we krwi po teście ochłodzenia są skorelowane ze zmianami w polu widzenia.

Materiał i metody

Badanie przeprowadzono w trzech grupach: 1) chorych na JWC, 2) chorych na JNC, 3) kontrolnej. Do badania zakwalifikowano osoby młode, które nie były obciążone chorobami układu krążenia. Pomiary stężeń ET-1 i NPY zostały wykonane metodą radioimmunologiczną (ET-1: Amersham International UK, NPY: Peninsula Laboratories INC). Test ochłodzenia polegał na zanurzeniu dłoni w kąpieli wodnej o temperaturze 4°C przez 2 min. Pole widzenia badano metodą standardowej statycznej perymetrii komputerowej (Octopus 101, program G-2, strategia normalna).

Wyniki

U chorych na JNC średnie stężenie ET-1 we krwi w warunkach podstawowych było istotnie niższe, a NPY – istotnie wyższe, wg porównania z grupą kontrolną. Nie stwierdzono statystycznie istotnych różnic w zakresie podstawowych średnich stężeń peptydów, wg porównania grupy chorych na JWC z grupą kontrolną. Po teście ochłodzenia wystąpił znaczący wzrost średniego stężenia ET-1 u osób we wszystkich trzech grupach, najwyższy w grupie chorych na JNC i istotny statystycznie wg porównania grup JWC i kontrolnej. Średnie stężenie NPY po teście ochłodzenia uległo istotnemu obniżeniu u chorych na JNC, natomiast nie uległo istotnym zmianom u pacjentów w pozostałych dwóch grupach. Znaczącemu wzrostowi średniego stężenia ET-1 i spadkowi średniego stężenia NPY po teście ochłodzenia u chorych na JNC towarzyszył istotny spadek średniej wartości parametru MS (średnia czułość siatkówki) w polu widzenia oka, które badano w drugiej kolejności po teście ochłodzenia, nie stwierdzono jednak istotnej korelacji między zmianami wartości MS a zmianami stężeń ET-1 i NPY. Nie stwierdzono istotnych zmian średniej wartości parametru MS po teście ochłodzenia u pacjentów w grupach JWC i kontrolnej.

Wnioski

Wyniki prezentowanej pracy przemawiają za istnieniem nieprawidłowych mechanizmów nerwowo-śródbłonkowej kontroli napięcia ściany naczyniowej u pacjentów z jaskrą normalnego ciśnienia, związanych z działaniem ET-1-1 i NPY, o charakterze dysregulacji układu współczulnego i dysfunkcji śródbłonka. Zaburzenia te mogą być związane z nasileniem naczynioskurczowego działania obu peptydów i mogą być jednym z czynników, które prowadzą do niedokrwienia nerwu wzrokowego oraz powstawania zmian w polu widzenia w przebiegu jaskry normalnego ciśnienia.