Wstęp

Zespół suchego oka (ZSO), znany również jako keratoconjunctivitis sicca (KCS) jest uznawany za bardzo częste powikłanie oczne po allogenicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ang. allogeneic stem cell transplantation – allo-SCT). KCS może być spowodowane zarówno niewystarczającą produkcją łez lub nadmiernym ich parowaniem, jak i hyperosmolarnością, które prowadzą do uszkodzenia powierzchni oczu. Współczynnik ewaporacji i lepszej stabilności filmu łzowego jest determinowany głównie przez stan warstwy lipidowej. Cel: obserwacja i klasyfikacja wzorów warstwy lipidowej w prawidłowych oczach oraz w oczach z ZSO u pacjentów po allogenicznym przeszczepieniu szpiku (czas po przeszczepieniu od 6 miesięcy do 5 lat, średnio 26,54 miesiąca); ocena współzależności między wzorami warstwy lipidowej w oczach zdrowych oraz w oczach z ZSO, innymi testami diagnostycznymi wykorzystywanymi w ZSO i dolegliwościami subiektywnymi; badanie zależności między ZSO a kondycjonowaniem (leczeniem chemioterapią w megadawkach przed przeszczepieniem), w tym napromienianiem całego ciała (ang. total body irradiation – TBI) wysokimi dawkami terapeutycznymi, leczeniem immunosupresyjnym, czasem po przeszczepieniu, i przewlekłą chorobą przeszczep przeciwko gospodarzowi (ang. chronic Graft Versus Host Disease – cGVHD).

Materiał i metody

Przedrogówkowe wzory warstwy lipidowej filmu łzowego były badane w 114 oczach za pomocą aparatu Tearscope-plus. Pacjenci z ZSO byli diagnozowani na podstawie testu Schirmera i/ lub czasu przerwania filmu łzowego oraz pozytywnego barwienia zielenią lizaminy i/ lub fluoresceiny.

Wyniki

W 42 oczach (36,8%) spośród 114 wystąpiły objawy ZSO po allo-SCT. W grupie badanej wykazano znaczącą statystycznie korelację między grubością warstwy lipidowej a BUT, badaną testem Schirmera, barwieniem zielenią lizaminy i fluoresceiną. Wykazano znaczący statystycznie związek między cGVHD a ZSO u dzieci. Nie wykazano istotnej statystycznie zależności między ZSO a napromienianiem, leczeniem immunosupresyjnym oraz czasem po przeszczepieniu w ww. badaniach.

Wnioski

Wzory warstwy lipidowej filmu łzowego wysoce korelują z obecnością ZSO; ocena wzorów warstwy lipidowej filmu łzowego jako nieinwazyjna metoda może być używana we wczesnej diagnostyce ZSO u dzieci po allo-SCT; przewlekła GVHD odgrywa znaczącą rolę w rozwoju ZSO.