Rogowiak kolczystokomórkowy – keratoacanthoma (KA) – jest przykładem rozrostu rzekomonowotworowego. Zazwyczaj ma postać szybko rosnącego, pojedynczego guzka, który osiągając średnicę 1-2 cm, samoistnie ustępuje po kilku miesiącach. KA rozwija się z reguły na skórze eksponowanej na światło słoneczne – na twarzy, przedramieniu oraz grzbietowej powierzchni ręki. Występowanie tej zmiany na powiekach jest bardzo rzadkie – w piśmiennictwie światowym istnieje tylko kilka pozycji na temat obrazu klinicznego i leczenia rogowiaka kolczystokomórkowego o takiej lokalizacji.

Celem pracy jest przedstawienie własnych doświadczeń w leczeniu rogowiaka kolczystokomórkowego umiejscowionego na powiekach oraz uzasadnienie sposobu postępowania.

Materiał i metody: w pracy przedstawiono 4 chorych z potwierdzonym histopatologicznie guzem o typie KA zlokalizowanym w obrębie powiek. W dwóch przypadkach zmiany zlokalizowane były na powiece dolnej, w jednym – na górnej, w jednym – w okolicy przyśrodkowego kąta oka. Wszystkie zmiany wycięto z marginesem zdrowych tkanek. W dwóch przypadkach ubytek zamknięto poprzez zszycie brzegów rany, w dwóch kolejnych przypadkach zastosowano plastykę płatową.

Wyniki: Przebieg pooperacyjny był prawidłowy. We wszystkich badaniach histopatologicznych potwierdzono rozpoznanie KA i decyzję o wycięciu zmiany w całości. Uzyskano dobre wyniki czynnościowo-estetyczne. W żadnym przypadku nie stwierdzono wznowy.

Wnioski: Chociaż obraz kliniczny rogowiaka kolczystokomórkowego jest dość charakterystyczny i nowotwór ten ma zazwyczaj niezłośliwy charakter, to konieczność różnicowania z rakiem kolczystokomórkowym przemawia za przyjęciem aktywnej postawy terapeutycznej. Całkowite wycięcie zmiany z histopatologiczną oceną marginesu wycięcia pozwala ustalić ostateczną diagnozę i zapobiec ewentualnej wznowie. Wczesne leczenie chirurgiczne KA zlokalizowanego w obrębie powiek może zapobiec nieodwracalnemu ich zniszczeniu.